Mammografie: wat klopt er van de beweringen op sociale media?

“Een mammografie kan zelf borstkanker veroorzaken”
Een mammografie gebruikt röntgenstraling, en in hoge dosissen kan die inderdaad schadelijk zijn. Bij een mammografie is de dosis zo laag, dat het risico op stralingsgerelateerde kanker erg klein blijft. De voordelen van tijdige opsporing wegen dan ook veel zwaarder door. Er is ook geen aanwijzing dat zo’n lage dosis een bestaande tumor sneller doet groeien. VRT NWS beoordeelt deze bewering als “eerder onwaar”.

“De uitslag is meestal fout en leidt tot onnodige behandelingen”
Hier worden twee verschillende dingen door elkaar gehaald. Bij een vals-positieve uitslag lijkt er iets afwijkends te zien, maar toont aanvullend onderzoek (zoals een echografie of biopsie) dat het geen kanker is. Dan volgt er uiteraard geen kankerbehandeling. Zo’n vals alarm blijft wel een vervelende ervaring, en het komt voor bij bijna elke medische test. Overdiagnose is iets anders: er wordt dan wel een tumor gevonden die misschien nooit klachten zou hebben gegeven. Omdat niemand vooraf kan voorspellen hoe een tumor zich ontwikkelt, wordt hij uit voorzorg behandeld. Daar staat tegenover dat een kleinere tumor meestal een minder ingrijpende behandeling vraagt. De bewering dat mammografieën vaak fout zijn en tot onnodige behandelingen leiden, wordt als “onwaar” beoordeeld.

“Zwitserland heeft mammografie verboden”
Dat klopt niet. Het gaat terug op een niet-bindend advies uit 2013 van het Swiss Medical Board om geen nieuwe screeningsprogramma’s op te starten. Mammografie wordt in Zwitserland nog steeds uitgevoerd en terugbetaald.

“Mammografie blijft de onmisbare hoeksteen om borstkanker vroegtijdig op te sporen”
— dr. Tom D’Hoore, radioloog, Borstkliniek Ziekenhuis Waregem

Wat kunt u zelf doen?

• Doe mee aan de screening. In België kunnen vrouwen van 50 tot 69 jaar om de twee jaar gratis een screeningsmammografie laten nemen.
• Blijf alert voor veranderingen. Denk aan een knobbeltje, een ingetrokken tepel, roodheid, vochtverlies of een verandering in vorm. Zelfonderzoek vervangt een mammografie niet, maar helpt om veranderingen sneller op te merken. Heeft u twijfels, laat het dan altijd nakijken.
• Bespreek uw familiegeschiedenis. Komt borstkanker voor in uw familie, dan kan een ander screeningsschema aangewezen zijn. Bespreek dat met uw arts.
• Leef gezond. Roken, alcohol, overgewicht (vooral na de menopauze) en te weinig beweging verhogen het risico op borstkanker.

Heeft u vragen over borstonderzoek of over uw persoonlijke situatie? Aarzel niet om contact op te nemen met onze borstkliniek of uw huisarts.

Bron: Onnodige behandelingen en zelfs kanker door mammografie? Geloof niet elke bewering die de ronde doet, VRT NWS, 19 oktober 2026.